SINIFÖĞRETMENİM.COM

Okul Öncesi, İlkokul, Ortaokul, Lise Tüm Dersler © 2018 Üyelik Gerektirmez


Dişli Çarklar

İş makineleri, otomobiller ve matkaplar gibi birçok farklı yerde kullanılan dişli çarklar, üzerinde eşit aralıkla yerleştirilmiş dişler bulunan ve belirli bir eksen etrafında dönebilen disk şeklindeki araçlardır.

Birden fazla dişli çarktan oluşan sistemlerde, dişlilerden biri döndürüldüğünde, hareket diğer dişliye iletilir. Dişlilerden biri saat yönünde dönerken diğeri saat yönünün tersi yönde döner. Çarkların diş sayısı eşitse her ikisi çarkta eşit sayıda döner ve kuvvetten kazanç sağlanmaz. Çarkların dişli sayıları eşit değilse diş sayısı fazla olan çark daha az döner. Çarkların diş sayısı arttıkça dönme sayısı ve dönüş hızı azalır. Dişliler, günlük hayatta kuvvetin yönünü ve büyüklüğünü değiştirmek için sıklıkla kullanılır.

Vida
Vida, silindirik bir çubuğun üzerine sarılı bir eğik düzlem olarak tanımlanabilir. Sarmal şeklinde, dönerek yukarı çıktığımız merdivenle, düz bir merdiven arasındaki kurulan benzerlik, vida ile eğik düzlem arasındaki ilişkiye benzetilebilir. Vida başının bir tur döndürülmesi sonucu, vidanın saplandığı zeminde ilerlediği mesafeye ‘vida adımı’ denir. Kumanda, araba, buzdolabı, televizyon gibi, çevrenizde gördüğünüz pek çok ürünün parçalarının birleştirilmesinde vida kullanılır.

Kasnaklar
Kendi merkezi etrafında rahatça dönebilen silindirik yapılara kasnak denir. Bir kayış yardımıyla bir kasnağın hareketi diğer bir kasnağa rahatça aktarılabilir. Kasnak sistemlerinin üç çeşidi vardır.
a) Aynı Yönlü Kasnaklar
Şekildeki gibi bağlanan kasnaklara düz bağlı kasnaklar denir. Bu kasnaklar aynı yönde döner. Dönme sayıları yarıçapları ile ters orantılıdır.

b) Zıt Yönlü Kasnaklar
Şekildeki gibi bağlanan kasnaklara çapraz bağlı kasnaklar denir. Kasnakların dönme yönleri zıttır. Dönme sayıları yarıçapları ile ters orantılıdır.

c) Aynı Merkezli Kasnaklar
Şekildeki gibi merkezlerinden birbirlerine perçinlenmiş olan kasnaklara aynı merkezli kasnaklar denir. Dönme yönleri ve sayıları aynıdır.

Bileşik Makineler
Birden fazla basit makinenin bir araya gelmesiyle oluşan ve iş yapma kolaylığı sağlayan makinelere bileşik makine adı verilir. Örneğin, günlük hayatımızda kullandığımız makaslar bir adet kaldıraç ve bir adet de kamadan oluşmaktadır.




Benzer İçerikler: