SINIFÖĞRETMENİM.COM

Okul Öncesi, İlkokul, Ortaokul, Lise Tüm Dersler © 2018 Üyelik Gerektirmez


Mitozun Üreme ile İlişkisi

Bir türün neslini sürdürmek için kendine benzer fertler meydana getirmesine üreme denir. İster bir hücreli ister çok hücreli olsun canlılardaki üreme olayları bir hücreyle başlar. Bu hücre taşıdığı kalıtsal maddeye göre gelişerek ait olduğu türün özelliklerini taşıyan yavru bireyi oluşturur. Canlı türüne ait özellikler üremeyle gelecek nesillere (döllere) aktarılır. Üreme, eşeysiz ve eşeyli üreme olmak üzere iki gruba ayrılır.

1. Eşeysiz Üreme

Eşey hücrelerine bağlı olmadan gerçekleşen üreme şekline eşeysiz üreme denir. Eşeysiz üremenin temeli mitoz bölünmeye dayanır. Bu nedenle eşeysiz üreme sonucu oluşan bireyler birbirleriyle ve ata canlıyla aym özellikleri taşır. Eşeysiz üreme bölünerek çoğalma, tomurcuklanma, vejetatif üreme ve yenilenme gibi değişik şekillerde gerçekleşir.

Bölünerek üreme

Bir hücreli canlıların çoğunda görülen bir üreme şeklidir. Bu üreme şeklinde ana hücre eşit iki hücreye ayrılır. Örneğin bakteri, amip, öglena, paramesyum ve mavi-yeşil alglerde görülür.

Bir paramesyum enine bölünerek kalıtsal yapısı tamamen birbirleriyle aym olan iki paramesyum oluşur.

Sporla üreme

Spor üzeri sağlam bir örtüyle örtülü, özelleşmiş hücredir. Uygun koşullarda gelişerek yeni bir canlı oluşturabilir. Aşağıdaki resimde eğrelti otunun yapraklarının altındaki kahverengi spor kesesi toplulukları görülmektedir, bazı bir hücreli canlılar, mantarlar, eğrelti otu ve karayosunu gibi çiçeksiz bitkilerde sporla üreme görülür.

Tomurcuklanarak üreme

Bir hücreden oluşan canlılarda tomurcuklanma, şekildeki bira mayasında görüldüğü gibi, ana hücrenin üzerinde küçük bir tomurcuğun gelişmesiyle başlar, Ana hücre üzerinde büyüyen tomurcuk ya ana hücreye yapışık durumda yaşamım sürdürür ya da ana hücreden ayrılarak bağımsız bir birey olur.

Mayalar, süngerler, sölentereler ve bazı çiçeksiz bitkilerde tomurcuklanma ile üreme görülür.

Vejetatif üreme

Genellikle çiçekli bitkilerde görülen bu üreme şekli ile ana bitkinin kök ve gövdesinden alman bir parçası ya da bir yaprağı toprağa ekilerek, o bitkiyle aynı kalıtsal yapıya sahip yeni bitki yetiştirilebilir. Örneğin süs bitkisi begonyanın bir dalı nemli bir toprak üzerine bırakılacak olursa kök ve sürgün salarak yeni begonya bitkisini oluşturur. Patatesin yumrusundaki gözlerden yeni bir patates bitkisi oluşturulabilir.

Çilek gövdesiyle, söğüt kökleriyle, zambak toprak altı gövdesiyle ve gözyaşı bitkisi yapraklarıyla kendine benzer canlılar oluşturabilir.

Yenilenme

Yenilenme erginleşmiş bir bireyin çeşitli nedenlerle yaralanan ya da kopan vücut parçasının yerine yenisini oluşturma özelliğidir. Yenilenme ile bazı organizmalarda vücudun eksilen kısımları tamamlanırken, omurgasız hayvanların bazılarında vücudun bir parçası tüm vücudu tamamlayabilir.

Kertenkelede kuyruk yenilenmesi yenilenmeye bir örnektir. Kollarından biri kopan deniz yıldızı kopan kolunu yenileyebilir. Toprak solucanı ve planaryada da yenilenme görülür.

İnsanlardaki yaralanan dokuların iyileşmesi de yenilenmedir.




Benzer İçerikler: